ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ତରାୟଣ ଯାତ୍ରା: ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ପାରମ୍ପରିକ ମହୋତ୍ସବ
ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରମୁଖ ହିନ୍ଦୁ ପର୍ବ ଏବଂ ଅମଳର ଉତ୍ସବ, ଯାହା ସାରା ଭାରତ ଓ ନେପାଳରେ ଗଭୀର ଆସ୍ଥା ଓ ଆନନ୍ଦର ସହ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହି ପର୍ବ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଜାନୁଆରୀ ୧୪ କିମ୍ବା ୧୫ ତାରିଖରେ ପାଳିତ ହୁଏ, ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଧନୁ ରାଶିରୁ ମକର ରାଶିକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଏହି ଦିବସକୁ ‘ଉତ୍ତରାୟଣ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଆଲୋକ, ନୂତନ ଆରମ୍ଭ ଏବଂ ସକାରାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ପ୍ରତୀକ ଅଟେ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ବିଶେଷତ୍ୱ
ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହି ପବିତ୍ର ପର୍ବକୁ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ମକର ମେଳା କିମ୍ବା ମକର ଚାଉଳ ନାମରେ ଜଣାଯାଏ। ଏହା କେବଳ ଧାର୍ମିକ ପର୍ବ ନୁହେଁ, ବରଂ ଓଡ଼ିଆ ସାମାଜିକ ଜୀବନ, କୃଷି ପରମ୍ପରା ଏବଂ ଲୋକସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଗଭୀର ପ୍ରତିବିମ୍ବ।
- ଦେବଦେବୀ ଏବଂ ମନ୍ଦିର: ଏହି ଦିନ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ତାଙ୍କର କୃପା ଆଶୀର୍ବାଦ ଲାଭ କରନ୍ତି। ପୁରୀ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିନ ବିଶେଷ ନୀତିକାନ୍ତି ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ ହୋଇଥାଏ।
- ମକର ଚାଉଳ: ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ସବୁଠୁ ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ ହେଉଛି ‘ମକର ଚାଉଳ’। ଏହା ନୂଆ ଅରୁଆ ଚାଉଳ, କଦଳୀ, ନଡ଼ିଆ, ଗୁଡ଼, ରାଶି, ଖଇ/ଲିଆ, ଛେନା ଏବଂ ମିଠା ସାମଗ୍ରୀରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ଏହି ଚାଉଳକୁ ପ୍ରଥମେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଭାବେ ଅର୍ପଣ କରାଯାଇ ପରେ ପରିବାର ଓ ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କ ସହ ଅଂଶୀଦାର କରାଯାଏ।
- ମକର ମେଳା: ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ଅବସରରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ମେଳା ଆୟୋଜିତ ହୁଏ। କଟକର ଧବଳେଶ୍ୱର, ଖୋର୍ଦ୍ଧାର ଅତ୍ରି ଏବଂ ବାଲେଶ୍ୱରର ମକର ମୁନି ମନ୍ଦିର ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ। ଏହି ମେଳାଗୁଡ଼ିକ ଲୋକସଂସ୍କୃତି, ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଓ ସାମୁହିକ ଆନନ୍ଦର ଏକ ସଜୀବ ଦୃଶ୍ୟ।
- ଆଦିବାସୀ ପରମ୍ପରା: ମୟୂରଭଞ୍ଜ, କେନ୍ଦୁଝର, କଳାହାଣ୍ଡି, କୋରାପୁଟ ଓ ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଭଳି ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ପର୍ବ ବିଶେଷ ଉତ୍ସାହରେ ପାଳିତ ହୁଏ। ପାରମ୍ପରିକ ନାଚ, ଗୀତ, ବଣିଭୋଜି (Bonfire) ଏବଂ ସାମୁହିକ ଭୋଜନ ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନେ ପ୍ରକୃତି ପ୍ରତି କୃତଜ୍ଞତା ଜଣାନ୍ତି।
ମୁଖ୍ୟ ବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ବିବରଣୀ
- ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗୁରୁତ୍ୱ: ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ ପବିତ୍ର ନଦୀରେ ବୁଡ଼ ପକାଇ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।
- ଅମଳର ପର୍ବ: କୃଷି ଚକ୍ରର ଏହା ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୟ, ଯେଉଁଠାରେ ଚାଷୀମାନେ ପ୍ରକୃତିକୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଜଣାନ୍ତି।
- ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟ: ରାଶି ଓ ଗୁଡ଼ରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ମିଠା ସାମୁହିକତା ଓ ଏକତାର ପ୍ରତୀକ।
- ଆଞ୍ଚଳିକ ବିବିଧତା: ଏହି ପର୍ବ ତାମିଲନାଡୁରେ ପୋଙ୍ଗଲ, ଆସାମରେ ମାଘ ବିହୁ ଏବଂ ପଞ୍ଜାବରେ ଲୋହରି ଭାବରେ ପାଳିତ ହୁଏ।
- ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଉପସ୍ଥିତି: ଭାରତ ବାହାରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା, ବାଂଲାଦେଶ, ନେପାଳ ଓ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପର୍ବ ପାଳିତ ହୁଏ।
ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ହେଉଛି ଏକ ସୂର୍ଯ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରିତ ଉତ୍ସବ, ଯାହା ଆଲୋକର ଦିଗରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା, ପୁରୁଣାକୁ ପଛରେ ଛାଡ଼ି ନୂତନ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିବାର ସନ୍ଦେଶ ବହନ କରେ। ଓଡ଼ିଶାର ପରମ୍ପରା, ଆସ୍ଥା ଓ ସାମୁହିକତା ଏହି ପର୍ବରେ ଆଉ ଏକଥର ଜୀବନ୍ତ ହୋଇଉଠେ।
Comments
Post a Comment